Ortodonti, dişlerin ve çenelerin birbiriyle uyumunu düzenlemeye yönelik diş hekimliği alanıdır. Çapraşık ya da aralıklı dişler, üst ve alt dişlerin düzgün kapanmaması ve bazı çene uyumsuzlukları ortodontik tedaviyle ele alınabilir. Tedavi, dişlere uzun süre boyunca kontrollü ve hafif kuvvet uygulayan apareylerle yapılır; dişler bu kuvvetle kemik içinde yavaşça yer değiştirir.
Dişlerin düzgün sıralanması yalnızca görünümle ilgili değildir. Çapraşık dişleri temizlemek daha zor olabilir, bazı kapanış bozuklukları ise dişlerde aşınmaya ya da çiğneme güçlüğüne yol açabilir. Yine de her düzensizlik tedavi gerektirmez; karar muayene sonrasında hastayla birlikte verilir.
Değerlendirmede neler ele alınır?
- Dişlerin sıralanması, aralıklar ve çapraşıklık
- Üst ve alt dişlerin kapanışı (öne, geriye ya da çapraz kapanış, açık kapanış)
- Diş ve diş eti sağlığı: tedaviye başlamadan önce çürük ve diş eti sorunlarının giderilmesi gerekir
- Çocuk ve gençlerde çene gelişimi ve süt dişi–daimi diş geçişi
- Hastanın beklentisi ve tedavi süresince apareye uyum sağlayıp sağlayamayacağı
Değerlendirmede ağız içi muayenenin yanında röntgen, fotoğraf ve ölçü ya da dijital tarama kullanılabilir. Röntgen klinikte çekilir.
Kliniğimizde uygulanan tedavi seçenekleri
- Sabit diş teli (braket): Dişlerin yüzeyine yapıştırılan braketler ve bunları birleştiren tellerle uygulanır. Metal ya da diş rengine yakın seramik braketler kullanılabilir. Hasta tarafından çıkarılamaz, bu yüzden kullanım düzeni hastaya bağlı değildir.
- Şeffaf plak: Dişlere özel üretilen, şeffaf ve çıkarılabilir plaklar belirli aralıklarla değiştirilir. Yemek ve diş fırçalama sırasında çıkarılır, ancak etkili olabilmesi için günün büyük bölümünde takılı kalması gerekir. Her vaka için uygun değildir.
Hangi yöntemin uygun olduğu düzensizliğin türüne, yaşa ve hastanın tercihine göre değişir. Bazı vakalarda diş çekimi ya da çene cerrahisiyle birlikte planlama gerekebilir; bu durumlarda planlama buna göre yapılır.
Sabit tel mi, şeffaf plak mı?
| Sabit diş teli | Şeffaf plak | |
|---|---|---|
| Görünürlük | Braketler görünür (seramik braket daha az belirgin) | Yakından bakılmadıkça fark edilmez |
| Çıkarılabilir mi? | Hayır | Evet, yemek ve fırçalama için |
| Hastanın sorumluluğu | Temizliğe ekstra özen | Günün büyük bölümünde takmak, plakları zamanında değiştirmek |
| Uygun vakalar | Basitten karmaşığa geniş bir aralık | Seçilmiş vakalar; muayenede değerlendirilir |
Süreç ve sınırlılıklar
Ortodontik tedavi genellikle aylar, çoğu zaman bir yılı aşan bir süre alır. Süre kişiden kişiye değişir ve önceden kesin olarak söylenemez. Tedavi süresince düzenli kontrollere gelmek ve apareyi önerildiği gibi kullanmak sonucu doğrudan etkiler.
Tedavi bittikten sonra dişler eski konumlarına dönme eğilimi gösterebilir. Bu nedenle tedavi sonunda pekiştirme aparatı (retainer) kullanılır ve bu aşama tedavinin bir parçasıdır.
Adım adım süreç
- Muayene ve kayıtlar: Ağız içi muayene, röntgen, fotoğraf ve ölçü ya da tarama.
- Tedavi planı: Seçenekler, beklenen süre aralığı ve hastadan beklenenler konuşulur.
- Apareyin takılması: Sabit tel yapıştırılır ya da ilk plaklar teslim edilir.
- Düzenli kontroller: Tel ayarları ya da plak değişimleri belirli aralıklarla yapılır.
- Pekiştirme: Tel çıkarılır veya plak tedavisi biter, pekiştirme aparatı uygulanır.
Riskler ve tedavi süresince bakım
- Apareyin ilk günlerinde ve ayarlardan sonra birkaç gün süren hassasiyet olabilir.
- Sabit tel çevresinde yemek artığı birikir; iyi temizlenmezse çürük, diş yüzeyinde beyaz lekeler ve diş eti iltihabı gelişebilir. Ara yüz fırçası ve düzenli diş taşı temizliği önerilir.
- Nadiren kök boylarında kısalma ya da diş eti çekilmesi görülebilir; kontrollerde bu açıdan takip yapılır.
- Sabit tel kullanırken çok sert ve yapışkan yiyecekler braketlerin kopmasına yol açabilir.
Muayenede hangi soruları sorabilirim?
- Benim durumumda tedavi gerekli mi, yoksa beklemek de bir seçenek mi?
- Hangi yöntemler bana uygun ve aralarındaki fark ne?
- Tedavi süresi için öngörülen aralık nedir?
- Ne sıklıkla kontrole gelmem gerekir?
- Tedavi sonrası pekiştirme aparatını ne kadar süre kullanmam gerekir?
Ne zaman kliniği aramalı
- Bir braket ya da tel koptu, yanağı veya dili yaralıyorsa
- Plak artık dişlere oturmuyorsa ya da kırıldıysa
- Ağrı birkaç günden uzun sürüyor ya da artıyorsa
- Diş etinde şişlik veya kanama başladıysa
Sıkça sorulan sorular
Ortodontik tedavi için yaş sınırı var mı?
Hayır. Dişler ve çevre dokular sağlıklı olduğu sürece yetişkinlerde de ortodontik tedavi yapılabilir. Çocuklarda ise bazı çene sorunlarının büyüme döneminde ele alınması daha kolay olabilir; bu yüzden çocuğunuzun dişlerinin kapanışında bir sorun fark ederseniz erken bir kontrol faydalıdır.
Diş teli takılırken ağrı olur mu?
Takma işlemi genellikle rahatsız edici değildir. İlk günlerde ve ayarlardan sonra dişlerde birkaç gün süren baskı ya da hassasiyet hissedilebilir.
Şeffaf plak herkese uygulanabilir mi?
Hayır. Bazı düzensizlikler şeffaf plakla iyi sonuç verirken, bazıları için sabit tel daha uygundur. Karar muayene sonrasında verilir.
Tedavi ne kadar sürer?
Düzensizliğin türüne ve hastanın uyumuna göre değişir. Muayene sonrasında hekiminiz sizin için öngörülen bir aralık verir, ancak bu kesin bir süre değildir.
Tedavi bittikten sonra dişler yeniden kayar mı?
Kayma eğilimi olabilir. Bunu önlemek için tedavi sonunda pekiştirme aparatı kullanılır ve hekimin önerdiği süre boyunca takılması önemlidir.
Bu konuyu değerlendirmek için Çekmeköy Mimar Sinan’daki kliniğimizden randevu alabilirsiniz. Değerlendirme muayene ve gerekiyorsa röntgenle yapılır.
Kaynaklar
[1] NHS — Braces and orthodontics
Kaynaklar 25 Ekim 2026 tarihinde incelendi.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel muayene, tanı ve tedavi planının yerine geçmez.